Alkoholizm to choroba, która rozwija się stopniowo i przez długi czas może pozostawać niezauważona zarówno przez osobę uzależnioną, jak i jej najbliższych. W pierwszych etapach, spożywanie alkoholu zdaje się być właściwie nieszkodliwe, bo pozwala się zrelaksować, odprężyć po ciężkim dniu czy też towarzyszy spotkaniom towarzyskim.
Zupełnie inaczej wygląda już jednak kwestia jego odstawienia i występującego w tym czasie delirium alkoholowego. Sprawdź, jak się ono objawia i dlaczego nie należy go lekceważyć.
Czym jest delirium alkoholowe?
Delirium alkoholowe (biała gorączka, majaczenie alkoholowe) to najcięższa postać alkoholowego zespołu abstynencyjnego. Pojawia się najczęściej u osób od wielu lat nadużywających alkoholu, które nagle, z różnych przyczyn, przestają go pić lub znacząco ograniczają jego spożycie. Organizm, przyzwyczajony do stałej obecności alkoholu we krwi, nie potrafi funkcjonować prawidłowo bez tej substancji, co prowadzi do gwałtownych zaburzeń pracy układu nerwowego i, w konsekwencji, całego ciała. Delirium nie jest przy tym zwykłym „kacem” czy też chwilowym pogorszeniem samopoczucia. To stan, który wymaga specjalistycznego leczenia i, zazwyczaj, hospitalizacji.
Najczęściej pierwsze objawy rozwijają się między druga i trzecią dobą od momentu odstawienia alkoholu, choć u niektórych osób mogą pojawić się wcześniej lub nieco później. Ze względu na bardzo intensywne objawy, delirium alkoholowe stanowi stan bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia, ze względu na co wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej.
Dla wielu osób uzależnionych od alkoholu kwestia jego odstawienia zdaje się być działaniem wymagającym jedynie odrobiny silnej woli. Nie zdają sobie jednak sprawy z tego, jak niebezpieczne staje się zwłaszcza nagłe przerwanie przyjmowania używki (a już szczególnie po etapie długotrwałego ciągu alkoholowego).
Skąd bierze się delirium alkoholowe?
Podstawową przyczyną delirium alkoholowego jest wieloletnie uzależnienie organizmu od alkoholu. Etanol, będący substancją trującą, wpływa na funkcjonowanie mózgu, zmieniając równowagę pomiędzy neuroprzekaźnikami odpowiedzialnymi, między innymi, za pobudzenie i hamowanie pracy układu nerwowego.
Podczas regularnego picia, organizm przystosowuje się do obecności alkoholu, często w bardzo dużych dawkach. Gdy zostaje on nagle odstawiony czy też ograniczony w zasadniczy sposób, dochodzi do gwałtownego wzrostu aktywności neurologicznej mózgu. Efektem są, na przykład, poważne zaburzenia świadomości, orientacji, pracy serca i oddychania.
Ryzyko wystąpienia delirium alkoholowego zwiększają:
- wieloletni alkoholizm,
- częste ciągi alkoholowe,
- wcześniejsze epizody zespołu abstynencyjnego,
- niedożywienie i niedobory witamin,
- choroby przewlekłe (cukrzyca, nadciśnienie),
- uszkodzenia wątroby,
- podeszły wiek,
- gwałtownie przerwany ciąg alkoholowy.
Objawy delirium alkoholowego
Już pierwsze objawy często przypominają typowy zespół odstawienny. Chory staje się niespokojny, ma problemy ze snem, odczuwa silny lęk oraz drżenie rąk. Z czasem symptomy gwałtownie się nasilają.
Do najbardziej charakterystycznych objawów delirium alkoholowego należy zaliczyć:
- silne pobudzenie psychoruchowe,
- dezorientację dotycząca miejsca i czasu,
- zaburzenia świadomości,
- omamy wzrokowe, słuchowe oraz dotykowe,
- urojenia,
- nudności i wymioty,
- intensywne pocenie się,
- wysoką gorączkę z towarzyszącymi drgawkami,
- przyspieszone tętno,
- podwyższone ciśnienie tętnicze,
- drżenie całego ciała,
- bezsenność,
- napady drgawkowe.
Osoba cierpiąca na delirium alkoholowe może widzieć nieistniejące postacie, owady (na przykład biegające po skórze) lub zwierzęta. Często ma wrażenie, że ktoś ją prześladuje lub chce zrobić jej krzywdę. Omamy bywają tak realistyczne, że chory reaguje na nie nawet dużą agresją lub próbuje uciekać przed wyimaginowanym zagrożeniem.
Jak łatwo się domyślić, zachowania alkoholika mogą w takich sytuacjach obracać się przeciwko bliskim – partnerom czy dzieciom.
Możliwe skutki delirium alkoholowego
Delirium alkoholowe jest stanem bezpośrednio zagrażającym życiu. Bez odpowiedniego leczenia może prowadzić do bardzo poważnych powikłań.
Do najgroźniejszych należą:
- zaburzenia rytmu serca,
- niewydolność krążeniowo-oddechowa,
- ciężkie odwodnienie,
- zaburzenia elektrolitowe,
- urazy wynikające z omamów lub utraty kontroli nad zachowaniem,
- napady padaczkowe,
- uszkodzenia mózgu,
- śmierć.
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu śmiertelność w przebiegu delirium alkoholowego była bardzo wysoka. Dzięki współczesnej medycynie i możliwości szybkiego wdrożenia leczenia, obecnie większość pacjentów wraca do zdrowia, jednak tylko pod warunkiem, że otrzymają fachową pomoc. Niezbędne jest również dążenie do uświadomienia pacjentowi, jak istotne jest podjęcie leczenia samej choroby alkoholowej, by takim i podobnym zjawiskom zapobiegać.
Jak wygląda leczenie delirium alkoholowego?
Leczenie delirium alkoholowego powinno odbywać się wyłącznie w warunkach szpitalnych lub przynajmniej pod okiem lekarza. Pacjent wymaga stałego monitorowania funkcji życiowych oraz odpowiedniego nawodnienia, dostarczanego w postaci kroplówek uzupełniających braki witamin.
Podczas terapii lekarze podają leki uspokajające, uzupełniają niedobory elektrolitów oraz witamin, zwłaszcza witaminy B1 (tiaminy), której niedobór jest bardzo częsty diagnozowany u osób uzależnionych od alkoholu. W razie potrzeby prowadzone jest także leczenie powikłań kardiologicznych lub neurologicznych.
Po ustabilizowaniu stanu zdrowia niezwykle ważne jest rozpoczęcie leczenia samego uzależnienia. Samo pokonanie delirium nie oznacza bowiem zakończenia problemu alkoholowego, chociaż dla niektórych chorych staje się punktem zwrotnym, po którym chcą zmienić swoje życie i walczyć z nałogiem.
Choroba alkoholowa – przewlekłe uzależnienie, które zawsze wymaga leczenia
Alkoholizm nie jest oznaką słabego charakteru ani braku silnej woli. To przewlekła choroba, która wpływa zarówno na funkcjonowanie mózgu, jak i całego organizmu. Osoba uzależniona stopniowo traci kontrolę nad ilością i częstotliwością spożywanego alkoholu, a picie staje się najważniejszym elementem codziennego życia. Tracą na tym również osoby postronne – najbliższa rodzina, ale i dalsi znajomi czy współpracownicy.
Uzależnienie prowadzi do licznych problemów zdrowotnych, rodzinnych, zawodowych oraz finansowych. Często rozwijają się choroby wątroby, trzustki, serca czy układu nerwowego. Pogarsza się również kondycja psychiczna – pojawiają się stany depresyjne, zaburzenia lękowe oraz problemy z pamięcią i koncentracją. Męcząca dla chorego może być powtarzająca się bezsenność.
Leczenie alkoholizmu jest procesem długotrwałym i wymaga zaangażowania zarówno ze strony pacjenta, jak i specjalistów. Najlepsze efekty przynosi połączenie psychoterapii, wsparcia bliskich oraz, w niektórych przypadkach, metod wspomagających utrzymanie abstynencji.
Farmakoterapia jako wsparcie w leczeniu uzależnienia
Jednym z rozwiązań stosowanych u wybranych pacjentów, jest wszywka alkoholowa, najczęściej znana pod nazwą Esperal. Zabieg polega na umieszczeniu pod skórą preparatu zawierającego disulfiram.
Substancja ta nie leczy samego uzależnienia, ale pomaga utrzymać abstynencję. Po spożyciu alkoholu, u osoby z wszytym disulfiramem, dochodzi do bardzo nieprzyjemnej reakcji organizmu. Pojawiają się, między innymi, nudności, wymioty, silne zaczerwienienie twarzy, kołatanie serca, duszności oraz gwałtowne pogorszenie samopoczucia.
Świadomość wystąpienia takich objawów ma za zadanie działać odstraszająco i może stanowić dodatkową motywację do unikania alkoholu. Warto jednak pamiętać, że Esperal nie usuwa przyczyn uzależnienia. Nie zmienia sposobu myślenia ani nie rozwiązuje problemów emocjonalnych, które często stoją u podstaw nałogu. Dlatego wszywka powinna być jedynie elementem kompleksowego leczenia, obejmującego psychoterapię oraz zmianę stylu życia.
Warto w tym miejscu wspomnieć, że decydując się na wszycie Esperalu, osoba uzależniona musi skorzystać z pomocy prywatnego gabinetu, na przykład takiego, jak Chirurg24 w Warszawie. Zabieg odbywa się, oczywiście, w znieczuleniu, a sama substancja wszywana pod skórę wykazuje działanie nawet do 12 miesięcy.
Czy można zapobiec delirium alkoholowemu?
Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania delirium alkoholowemu, jest leczenie uzależnienia zanim dojdzie do ciężkich powikłań (najlepsze jest, oczywiście, od początku spożywanie alkoholu jedynie okazyjnie lub jego całkowite wyeliminowanie, by uniknąć uzależnienia).
Osoby, które od dłuższego czasu piją duże ilości alkoholu, nie powinny samodzielnie przerywać ciągu alkoholowego bez konsultacji z lekarzem.
W wielu przypadkach bezpieczne odstawienie alkoholu wymaga przeprowadzenia detoksykacji pod nadzorem medycznym. Dzięki temu można znacząco zmniejszyć ryzyko wystąpienia groźnych powikłań.