Kino przez ponad sto lat swojego istnienia wyprodukowało setki tysięcy filmów i tysiące aktorów, ale tylko garstka z nich zdołała przekroczyć granicę ekranu i stać się czymś więcej niż twarzą na plakacie. Marlon Brando, Meryl Streep, Robert De Niro czy Leonardo DiCaprio – to nazwiska, które nie wymagają żadnego kontekstu. Wystarczy je wymówić, żeby w głowie pojawiły się konkretne sceny, emocje, dialogi. Poniżej zebranie tego, co warto wiedzieć o ludziach, których kino uczyniło legendami.
Marlon Brando – człowiek, który zmienił zasady gry
Marlon Brando Jr. przyszedł na świat 3 kwietnia 1924 roku w Omaha w stanie Nebraska. Jego ojciec, Marlon Brando Sr., był handlowcem, a matka, Dorothy Pennebaker, aktorką teatralną. Miał dwie starsze siostry: Jocelyn, która również podążyła ścieżką kariery aktorskiej, oraz Frances. Dzieciństwo nie należało do łatwych – częste nieobecności matki w domu odcisnęły piętno na charakterze przyszłego aktora.
Jego artystyczna podróż rozpoczęła się na Broadwayu, gdzie w 1944 roku zadebiutował w sztuce „I Remember Mama”. Prawdziwym przełomem okazała się rola Stanleya Kowalskiego w „Tramwaju zwanym pożądaniem” z 1947 roku, która otworzyła mu drzwi do świata filmowego. To właśnie ta kreacja sprawiła, że Hollywood zaczęło traktować go jako kogoś zupełnie wyjątkowego.
Marlon Brando zdobył w swojej karierze dwa Oscary i sześć nominacji do tej nagrody, a łącznie zebrał 22 nagrody i 20 nominacji filmowych.
Marlon Brando to jedna z największych ikon światowego kina, która zrewolucjonizowała aktorstwo w Hollywood dzięki wprowadzeniu metody Stanisławskiego. Stał się symbolem młodzieńczego buntu, a jego niezapomniane kreacje, takie jak Don Vito Corleone w „Ojcu chrzestnym” oraz Stanley Kowalski w „Tramwaju zwanym pożądaniem”, przyniosły mu dwa Oscary i aż sześć nominacji.
Bunt i aktywizm
Poza ekranem był ojcem jedenaściorga dzieci oraz aktywistą walczącym o prawa rdzennych Amerykanów. Jego zaangażowanie w sprawy społeczne uwidoczniło się w 1973 roku, kiedy odmówił przyjęcia Oscara w ramach protestu. Zamiast niego na ceremonii pojawiła się Sacheen Littlefeather, która odczytała jego oświadczenie. Ten gest wywołał burzę – i do dziś pozostaje jednym z najbardziej pamiętnych momentów w historii ceremonii wręczenia Oscarów.
Brando wprowadził do Hollywood metodę aktorską Stanisławskiego, co wywarło ogromny wpływ na takich aktorów jak James Dean, Paul Newman czy Robert De Niro. Jego sposób pracy nad rolą – głębokie wchodzenie w psychikę postaci, improwizacja, naturalizm – stał się wzorem dla całego pokolenia.
Życie prywatne i rodzina
Brando był trzykrotnie żonaty: z Anną Kashfi (1957–1959), z którą miał syna Christiana Devi; z Movitą Castanedą (1960–1962), z którą doczekał się syna Miko i córki Rebeki; oraz z Taritą Teriipią (1962–1972), z którą miał syna Simona Teihotu i córkę Taritę Zumi Cheyenne. Marlon Brando doczekał się łącznie jedenaściorga dzieci. Wśród nich najbardziej znani w mediach byli jego syn Christian oraz córka Cheyenne.
Marlon Brando zmarł 1 lipca 2004 roku w Los Angeles w Kalifornii, w wieku 80 lat. Jego odejście zakończyło trwającą sześć dekad karierę, która na zawsze odmieniła oblicze kina.
Robert De Niro – kameleon z Manhattanu
Robert Anthony De Niro urodził się w nowojorskiej dzielnicy Manhattan 17 sierpnia 1943 roku, jako jedyne dziecko malarzy Virginii Admiral i Roberta De Niro Sr. Jego debiut sceniczny miał miejsce już w wieku 10 lat, co pomogło mu przezwyciężyć nieśmiałość. W wieku 16 lat przerwał naukę w szkole średniej, aby w pełni poświęcić się karierze aktorskiej.
Powszechnie uważany za jednego z największych i najbardziej wpływowych aktorów swojego pokolenia, jest laureatem różnych nagród, w tym dwóch Oscarów i Złotego Globu. Uhonorowano go nagrodą AFI Life Achievement Award w 2003 roku, Kennedy Center Honors w 2009, nagrodą Cecil B. DeMille w 2011, Prezydenckim Medalem Wolności w 2016 roku oraz nagrodą Screen Actors Guild Life Achievement Award w 2019 roku.
Robert De Niro i Marlon Brando to pierwsza para aktorów w historii kina, którzy zdobyli Oscary za zagranie tej samej postaci – Vito Corleone – w dwóch różnych filmach.
Przełomowa współpraca z Martinem Scorsese rozpoczęła się w 1973 roku od filmu „Ulice nędzy”. Jego zaangażowanie w role często charakteryzowało się głębokim przygotowaniem i wyizolowaniem od reszty ekipy. W 1974 roku De Niro zdobył Oscara za rolę młodego Vito Corleone w „Ojcu chrzestnym II”, mówiąc głównie w dialektach sycylijskich.
Kolejnym kultowym występem była rola Travisa Bickle’a w filmie „Taksówkarz” z 1976 roku, gdzie zaimprowizował niezapomnianą scenę przed lustrem z pytaniem „You talkin’ to me?”, która na zawsze zapisała się w annałach kinematografii. Dla filmu „Wściekły Byk” z 1980 roku, gdzie wcielił się w postać boksera Jake’a LaMotty, przybrał na wadze około 27 kilogramów i intensywnie trenował boks, aby jak najwierniej oddać realia życia sportowca. Ta dedykacja i fizyczna transformacja stały się znakiem rozpoznawczym jego pracy.
De Niro jest również współzałożycielem Tribeca Film Festival, inicjatywy powołanej do życia w 2002 roku w odpowiedzi na ataki z 11 września. Celem festiwalu było wsparcie rewitalizacji gospodarczej i kulturalnej dolnego Manhattanu.
Jeśli chodzi o życie prywatne: De Niro doczekał się siedmiorga dzieci z trzema różnymi partnerkami. Był dwukrotnie żonaty – najpierw z Diahnne Abbott (1976–1988), później z Grace Hightower (1997–2018). Obecnie związany jest z Tiffany Chen, młodszą o 35 lat partnerką, z którą w 2023 roku powitał swoje najmłodsze dziecko. Najstarsza córka, Drena, poszła w ślady ojca i również została aktorką. Jego syn Raphael wybrał inną ścieżkę, odnosząc sukcesy w branży nieruchomości.
Meryl Streep – rekordzistka, której nikt nie dogonił
Mary Louise Streep urodziła się 22 czerwca 1949 roku w Summit w stanie New Jersey, jako córka artystki Mary Wilkinson Streep i dyrektora firmy farmaceutycznej Harry’ego Williama Streep Jr. Kiedy miała 12 lat, rozpoczęła naukę śpiewu, ponieważ jej marzeniem było zostać gwiazdą opery. Kiedy jednak wystąpiła w przedstawieniu podczas nauki w Vassar College, zmieniła zdanie i od tej pory widziała siebie w roli aktorki. Naukę kontynuowała w Yale School of Drama, gdzie uzyskała tytuł magistra sztuk pięknych w 1975 roku.
Meryl Streep jest rekordzistką pod względem nominacji do Oscara – ma ich na swoim koncie aż 21, z czego zdobyła trzy statuetki. Nikt w historii Akademii nie był nominowany więcej razy.
Chociaż doczekała się w sumie 21 nominacji do Oscara, zwyciężyła tylko trzy razy: w 1979 roku za rolę w filmie „Sprawa Kramerów”, w 1982 za rolę w „Wyborze Zofii” oraz w 2011 roku za kreację Margaret Thatcher w „Żelaznej Damie”. Do jej najbardziej rozpoznawalnych ról należą również te w filmach: „Diabeł ubiera się u Prady”, „Mamma Mia!”, „Łowca Jeleni”, „Pożegnanie z Afryką”, „Ze śmiercią jej do twarzy” oraz „Boska Florence”.
Aktorka otrzymała rekordową liczbę nominacji do Oscara (21 nominacji, 3 wygrane) oraz Złotych Globów (31 nominacji, 9 wygranych). Jest również laureatką Festiwalu Filmowego w Cannes, Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Berlinie, Nagrody Brytyjskiej Akademii Filmowej (BAFTA) czy Nagrody Gildii Aktorów Ekranowych (SAG). W 2014 roku otrzymała Prezydencki Medal Wolności.
Meryl Streep jest od 1978 roku w związku małżeńskim z Donem Gummerem, z którym ma czwórkę dzieci. Henry jest muzykiem, najmłodsza Louisa – modelką, a córki Mamie i Grace – aktorkami. Mieszkają w Connecticut, nie opowiadają o swoim życiu i nigdy nie zapraszają do domu mediów. To rzadkość jak na standardy Hollywood – para od dekad pozostaje poza zasięgiem brukowców, a Streep konsekwentnie stawia rodzinę ponad show-biznesem.
Leonardo DiCaprio – droga po gwiazdę
Leonardo Wilhelm DiCaprio urodził się 11 listopada 1974 roku w Los Angeles w Kalifornii. Jest jedynym dzieckiem Irmelin Indenbirken, sekretarki prawnej z Niemiec, i George’a DiCaprio, amerykańskiego artysty i dystrybutora komiksów podziemnych. Jego unikalne imię jest hołdem dla słynnego malarza, Leonarda da Vinci – matka aktora poczuła pierwsze ruchy płodu, oglądając jego dzieło w muzeum Uffizi we Florencji.
Leonardo DiCaprio ma polskie korzenie. Jego babcia, Helena Józefa Królikowska, urodziła się w Polsce, co oznacza, że aktor posiada polskie pochodzenie po stronie matki.
Po pokonaniu 400 konkurentów podczas trwającego 4 miesiące castingu zdobył rolę u boku Roberta De Niro i Ellen Barkin w filmie „Chłopięcy świat”. Krytycy byli zachwyceni. Kolejny występ w „Co gryzie Gilberta Grape’a” wprawił widzów w osłupienie. DiCaprio, wcielając się w postać niepełnosprawnego Arniego Grape’a, stworzył postać tak rzeczywistą i przekonywającą, że wielu ludzi wychodziło z kina myśląc, iż oglądali na ekranie naprawdę chorego człowieka.
Filmy DiCaprio jako aktora pierwszoplanowego zarobiły łącznie 7 miliardów dolarów na całym świecie. Był ośmiokrotnie umieszczany w rankingach najlepiej zarabiających aktorów roku.
Największym sukcesem był film „Titanic” wyreżyserowany przez Jamesa Camerona, który zdobył 11 Oscarów. DiCaprio zagrał w nim rolę głównego bohatera – Jacka Dawsona. Pomimo ogromnego sukcesu komercyjnego, Oscar za tę rolę mu nie przypadł – i tak zaczęła się jedna z najbardziej znanych historii o długim oczekiwaniu na statuetkę.
Współpraca z Martinem Scorsese ukształtowała znaczącą część kariery DiCaprio. Razem stworzyli takie filmy jak „Infiltracja” czy „Wilk z Wall Street”. Ich artystyczny związek przyniósł obu twórcom liczne nagrody i nominacje.
W 2016 roku zdobył swojego pierwszego Oscara dla najlepszego aktora za przejmującą rolę Hugh Glassa w filmie „Zjawa” (2015). Wcześniej wielokrotnie był nominowany do tej prestiżowej nagrody, co budziło duże zainteresowanie mediów. Jest również laureatem trzech Złotych Globów, nagrody BAFTA oraz Srebrnego Niedźwiedzia dla najlepszego aktora, którego zdobył za rolę w filmie „Romeo + Julia” (1996).
Leonardo DiCaprio nie jest obecnie żonaty. W przeszłości związany był z wieloma znanymi partnerkami, jednak żadna z tych relacji nie zakończyła się ślubem. Nie ma dzieci. DiCaprio jest założycielem Appian Way Productions oraz Leonardo DiCaprio Foundation, organizacji non-profit poświęconej promowaniu świadomości ekologicznej. Jest Posłańcem Pokoju ONZ i regularnie wspiera inicjatywy charytatywne.
Co wyróżnia prawdziwe legendy kina?
Między tymi czterema postaciami istnieje pewna wspólna nić. Żadne z nich nie zadowalało się bezpiecznym wyborem ról – każde w różnych momentach kariery podejmowało ryzyko, które inni uważali za zbyt duże. Styl oparty na technikach Stanisławskiego zrewolucjonizował Hollywood, czyniąc Brando symbolem buntu i młodzieńczej niezależności. De Niro poszedł tą samą ścieżką – do każdej roli przygotowuje się długo i starannie, a co za tym idzie zmienia swój wygląd. Streep przez pięć dekad kariery konsekwentnie zachwycała widzów, a trudno wskazać inną aktorkę, która przez pięć dekad kariery równie konsekwentnie zachwycałaby widzów, zdobywała najważniejsze nagrody i pozostawała symbolem klasy, profesjonalizmu oraz niezależności. DiCaprio z kolei swoją wszechstronnością aktorską pozwala wcielać się zarówno w postacie dramatyczne, jak i komediowe.
Inne nazwiska, które należą do panteonu
Lista legend kina nie kończy się oczywiście na czwórce opisanej powyżej. Po jednej stronie stanęły legendy kina – Bruce Willis, Arnold Schwarzenegger czy Sylvester Stallone. Arnold Schwarzenegger to jeden z najbardziej rozpoznawalnych aktorów kina akcji. Jego kariera rozpoczęła się w latach 70., ale to filmy takie jak „Terminator” i „Predator” uczyniły go legendą. Jego postać Terminatora stała się ikoną, a fraza „I’ll be back” przeszła do historii.
Tom Cruise to jeden z najbardziej rozpoznawalnych aktorów kina akcji na świecie. Jego rola w serii „Mission: Impossible” przyniosła mu ogromną popularność i uznanie. Cruise nie tylko gra główną rolę, ale także często wykonuje własne akrobacje, co dodaje autentyczności jego postaci.
- Marlon Brando – 2 Oscary, rewolucja metody aktorskiej, 11 dzieci, ikona buntu
- Robert De Niro – 2 Oscary, ponad 100 filmów, założyciel Tribeca Film Festival, 7 dzieci
- Meryl Streep – 3 Oscary, rekordowe 21 nominacji, 9 Złotych Globów, 4 dzieci
- Leonardo DiCaprio – Oscar za „Zjawę”, filmy warte łącznie 7 mld dolarów, aktywista ekologiczny
- Arnold Schwarzenegger – ikona kina akcji, „Terminator”, „Predator”
- Tom Cruise – seria „Mission: Impossible”, własne kaskaderstwo
Nagrody jako miara legendy – czy to jedyne kryterium?
Przyznanie tytułu najlepszego aktora wszech czasów to niełatwa sprawa. Dla masy sympatyków kina jest to wręcz niemożliwa do rozstrzygnięcia kwestia. Wszystko przez indywidualne podejście do określenia „najlepszy artysta”. Pod danym mianem może kryć się wszystko – od wizji najpopularniejszego, najbardziej lubianego aktora, aż po osoby wyróżniające się największą charyzmą na ekranie.
AFI’s 100 Years… 100 Stars – ranking 50 najlepszych aktorów i aktorek w historii kinematografii amerykańskiej – został przedstawiony 16 czerwca 1999 roku przez American Film Institute na antenie CBS w specjalnym, trzygodzinnym programie telewizyjnym. Ranking został opracowany przez osoby z amerykańskiej społeczności filmowej – artystów, historyków i krytyków. To jeden z nielicznych zestawień, który próbuje uchwycić coś nieuchwytnego – wpływ na historię kina, a nie tylko liczbę statuetek.
Oscary, Złote Globy i BAFTA są ważne, ale prawdziwa legenda kina to coś więcej – to aktor, którego role wchodzą do zbiorowej pamięci kultury. Vito Corleone, Travis Bickle, Jack Dawson, Miranda Priestly – te postacie istnieją niezależnie od filmów, w których się pojawiły. I właśnie to odróżnia legendę od dobrego aktora.
Wpływ na kolejne pokolenia
Młodsi aktorzy często wspominają, jak znaczący wpływ miały na nich ich idole. Inspiracja, jaką czerpią z doświadczeń uznanych postaci, może prowadzić do rewolucyjnych zmian w przyszłości kina. Timothée Chalamet jest uważany za jednego z najbardziej perspektywicznych aktorów w branży. Jego role w filmach takich jak „Call Me By Your Name” i „Lady Bird” przyniosły mu uznanie krytyków i publiczności. Nowe pokolenie wyraźnie nawiązuje do tradycji swoich poprzedników – wybiera trudne, nieoczywiste role i nie boi się ryzyka.
Marlon Brando wciąż pozostaje postacią niezwykle wpływową, a jego dziedzictwo nieustannie inspiruje młodych twórców. Podobnie rzecz ma się z De Niro, Streep i DiCaprio. Ich filmy nie starzeją się – wracają do nich kolejne pokolenia, bo opowiadają o czymś ponadczasowym: o ludzkich emocjach, wyborach i konsekwencjach.