Hasło „sos do frytek” w krzyżówkach prawie zawsze celuje w coś krótkiego i bardzo znanego z barów szybkiej obsługi. Najczęściej trafiają się odpowiedzi 4–7 liter, ale bywa też, że autor dopuszcza nazwę rodzaju sosu (np. czosnkowy w wersji aioli). Poniżej zebrane 9 najpopularniejszych odpowiedzi i wariantów spotykanych w polskich krzyżówkach.
(6 liter)
(7 liter)
(7 liter)
(4 litery)
(9 liter)
(3 litery)
(5 liter)
(5 liter)
(8 liter)
KECZUP
Klasyka do frytek: pomidorowy sos z dodatkiem octu i przypraw, w Polsce zwykle pisany fonetycznie jako „keczup”. To chyba najczęstsza odpowiedź, bo ma wygodne 6 liter i pasuje do krótkich definicji typu „sos do hamburgera” albo właśnie „do frytek”.
Ciekawostka: pierwotne „ketchup” wcale nie musiało być pomidorowe — historycznie wywodzi się od azjatyckich sosów rybnych, dopiero później „przykleiły się” do niego pomidory.
Kontekst krzyżówkowy: bywa mylony z pisownią KETCHUP (7). Jeśli w krzyżówce brakuje miejsca na „H”, zwykle chodzi o KECZUP.
MAJONEZ
Gęsty sos na bazie żółtek i oleju, często wybierany do frytek (sam albo jako baza do sosów czosnkowych). W krzyżówkach pojawia się bardzo często, bo to słowo codzienne i jednoznaczne.
Ciekawostka: majonez to emulsja — a więc stabilne połączenie wody i tłuszczu, które „zwykle” nie chciałyby się mieszać. Za tę stabilność odpowiada m.in. lecytyna z żółtka.
Kontekst krzyżówkowy: autorzy lubią też definicje „sos do sałatek”, „do jajek”, „na kanapki”. Jeśli w haśle jest „do frytek”, majonez bywa równie prawdopodobny jak keczup.
KETCHUP
To po prostu angielska (często „bardziej firmowa”) pisownia keczupu. W krzyżówce pojawia się, gdy pasuje długość 7 liter albo gdy definicja sugeruje obcą nazwę: „amerykański sos do frytek”.
Kontekst krzyżówkowy: łatwo wpaść w pułapkę, jeśli w krzyżówce już stoi „H” z krzyżówki — wtedy prawie na pewno potrzebny jest KETCHUP, a nie „KECZUP”.
MAJO
Potoczne skrócenie od majonez, popularne w mowie i w internecie, a w krzyżówkach przydatne, bo ma tylko 4 litery. Pasuje do krótkich układów, gdzie „MAJONEZ” się nie zmieści.
Kontekst krzyżówkowy: bywa podawane pod definicjami typu „majonez (pot.)”, „sos do frytek (pot.)”. Jeśli hasło jest żartobliwe albo młodzieżowe, „MAJO” staje się bardzo realne.
MUSZTARDA
Sos z nasion gorczycy, o wyraźnym, ostrzejszym smaku. Do frytek bywa wybierana rzadziej niż keczup, ale w krzyżówkach występuje często dzięki swojej rozpoznawalności.
Ciekawostka: ostrość musztardy nie wynika z „papryczek”, tylko z reakcji enzymów w rozgniecionych ziarnach gorczycy, uruchamianej przez wodę.
Kontekst krzyżówkowy: definicje „do kiełbasy”, „do hot-doga”, „żółty sos” potrafią prowadzić do tego samego rozwiązania.
DIP
Krótka, krzyżówkowa odpowiedź na „sos do maczania”, w tym do frytek. To słowo bywa używane jako ogólna nazwa sosu, niekoniecznie konkretnego smaku.
Kontekst krzyżówkowy: świetne, gdy potrzeba 3 liter. Czasem definicja sugeruje anglicyzm: „sos do nachos”, „do przekąsek”, „do maczania”.
CHILI
W krzyżówkach „chili” może oznaczać pikantny sos (np. sweet chili) albo ogólnie smak/ostrość do frytek. Najczęściej pojawia się przy definicjach „pikantny sos” lub „ostry dodatek”.
Kontekst krzyżówkowy: uwaga na mylenie z „CHILLI” — w krzyżówkach zwykle wygrywa prostsze CHILI (5).
AIOLI
Aioli to śródziemnomorski sos czosnkowy, w praktyce często traktowany jako „czosnkowy majonez” do frytek. Coraz częściej spotykany w menu, więc i w krzyżówkach zaczyna się przebijać.
Ciekawostka: tradycyjne aioli bywa robione z samego czosnku i oliwy (bez jajek), choć wersje „barowe” najczęściej idą w stronę majonezowej bazy.
Kontekst krzyżówkowy: dobre przy definicjach „czosnkowy sos” albo „prowansalski sos”. Ma wygodne 5 liter, więc często ratuje układ.
TATARSKI
Chodzi o sos tatarski (w krzyżówkach często podawany przymiotnikiem). Klasycznie z majonezu i dodatków typu ogórek konserwowy, grzybki, kapary; do frytek też pasuje, szczególnie w knajpach.
Kontekst krzyżówkowy: pojawia się przy hasłach „sos do ryby”, „do jaj”, „z korniszonem”. Jeśli w definicji jest tylko „sos”, a długość to 8, „TATARSKI” bywa strzałem w dziesiątkę.
