Pogoń Szczecin to klub z bogatą, ponad 70-letnią historią, który przeszedł drogę od trudnych początków, przez złote lata 80., aż po współczesną stabilizację w czołówce Ekstraklasy. Portowcy, jak powszechnie nazywani są zawodnicy ze Szczecina, mogą pochwalić się dwoma wicemistrzostwami Polski i regularną obecnością w europejskich pucharach. Historia klubu to pasmo wzlotów i upadków – od spadku do IV ligi w 2007 roku po powrót na ligowe podium w ostatnich sezonach. Dla kogoś, kto dopiero zaczyna interesować się polskim futbolem, Pogoń to przykład zespołu, który konsekwentnie buduje swoją pozycję, mimo że nigdy nie zdobył mistrzostwa kraju.
Pogoń Szczecin: rozgrywki w bieżącym sezonie
Szczecinianie regularnie występują w najwyższej klasie rozgrywkowej, mierząc się z najlepszymi zespołami w Polsce. Terminarz Portowców obejmuje zarówno ligowe starcia w Ekstraklasie, jak i potencjalne mecze pucharowe. Kompletne zestawienie wszystkich meczów Pogoni z aktualnego sezonu znajdziesz w tabeli poniżej.
Początki: od Sztormu do Pogoni
Klub został założony 21 kwietnia 1948 roku jako Klub Sportowy Sztorm, a jesienią 1955 roku zmieniono nazwę na Pogoń Szczecin. To nie był przypadkowy wybór – klub założyli Polacy przesiedleni ze Lwowa po aneksji wschodnich terenów Polski przez ZSRR w 1945 roku, a założyciele byli wcześniej kibicami Pogoni Lwów. Granatowo-bordowe barwy to bezpośrednie nawiązanie do legendarnej drużyny ze Lwowa.
Pierwsze lata to mozolna wspinaczka po ligowej drabinie. W 1957 roku Pogoń była wicemistrzem Ligi Międzywojewódzkiej, co dało awans do baraży o II ligę – po zwycięstwach nad Flotą Gdynia, Kujawikiem Włocławek i Wartą Gorzów szczecinianie po raz pierwszy awansowali do drugiego poziomu rozgrywek. Droga na szczyt trwała jeszcze kilka lat.
Lata 60. i 70.: budowanie pozycji
Prawdziwy przełom nastąpił w 1962 roku, gdy Pogoń po raz pierwszy w historii awansowała do najwyższej klasy rozgrywkowej. Początkowe sezony w elicie nie należały do łatwych – mimo że w szeregach Pogoni grał Marian Kielec, król strzelców rozgrywek 1962/63, zespół zajął odległe 11. miejsce w tabeli. W 1964 roku Portowcy spadli do niższej ligi, ale już po roku wrócili do rozgrywek pierwszoligowych.
Wtedy rozpoczęła się najdłuższa seria występów Pogoni w najwyższej lidze – 13 sezonów. Szczególnie udana była kampania 1970/71, gdy zawodnicy czeskiego szkoleniowca Karela Kosarza zajęli 4. miejsce – brązowy medal był na wyciągnięcie ręki, ale w ostatniej kolejce przegrali z Szombierkami w Bytomiu 1:3.
Przez większość lat 60. i 70. Pogoń pozostawała w najwyższej lidze, ale była przeciętnym zespołem bez większych sukcesów.
Złote lata 80.: medale i europejskie puchary
Lata 80. były dla Pogoni niezwykle udane – podczas tej dekady Portowcy zdobyli najwięcej medali w całej historii klubu. Seria sukcesów rozpoczęła się od finałów Pucharu Polski.
Finały Pucharu Polski
W sezonie 1980/81 Pogoń pod wodzą Jerzego Kopy po raz pierwszy w historii wywalczyła awans do finału Pucharu Polski – spotkanie finałowe rozegrane 24 czerwca 1981 roku w Kaliszu przeciwko Legii Warszawa zakończyło się porażką 0:1 po golu Adama Topolskiego w 118. minucie. Rok później szczecinianie powtórzyli ten sukces, ale w finale lepszy okazał się Lech Poznań, który zwyciężył po golu Mirosława Okońskiego.
Pierwszy medal mistrzostw Polski
W sezonie 1983/1984 drużyna stanęła w końcu na ligowym podium – przed rozpoczęciem rozgrywek podopieczni Eugeniusza Ksola byli skazywani na walkę o utrzymanie, ale zaskoczyli ekspertów i zakończyli rozgrywki na historycznym, trzecim miejscu. Ekipa prowadzona przez Eugeniusza Ksola dorobiła się 38 punktów i 54 bramek, uzyskując status najbardziej bramkostrzelnej drużyny tej kampanii – trzecie miejsce gwarantowało Pogoni udział w Pucharze UEFA.
Debiut w europejskich pucharach
W swoim debiucie Pogoń wylosowała trudnego przeciwnika – niemieckie FC Koeln, drużyna zasilana przez reprezentantów RFN pokonała w pierwszym meczu u siebie Portowców 2:1 oraz w Szczecinie 1:0. Co ciekawe, w drugim spotkaniu Portowcy dwukrotnie wywalczyli rzuty karne i ani jednego nie wykorzystali – najpierw w słupek trafił Adam Kensy, a później swoją jedenastkę przestrzelił Marek Leśniak.
Wicemistrzostwo Polski 1987
Sezon 1986/87 przyniósł wicemistrzostwo Polski, co do dziś uznawane jest za jeden z największych sukcesów w historii klubu. Pogoń zakończyła sezon z 5 punktami straty do mistrza kraju – Górnika Zabrze. Zarządzana przez Leszka Jezierskiego drużyna grała ofensywnie, strzelając mnóstwo goli.
W sezonie 1987/88 zespół prowadzony przez Leszka Jezierskiego trafił w Pucharze UEFA na włoski Hellas Werona – pierwsze spotkanie rozegrane w Szczecinie zakończyło się remisem 1:1, a bramkę dla Dumy Pomorza strzelił Marek Leśniak.
| Sezon | Osiągnięcie | Szczegóły |
|---|---|---|
| 1980/81 | Finał Pucharu Polski | Porażka 0:1 z Legią Warszawa |
| 1981/82 | Finał Pucharu Polski | Porażka 0:1 z Lechem Poznań |
| 1983/84 | 3. miejsce w lidze | 38 punktów, 54 bramki zdobyte |
| 1986/87 | Wicemistrzostwo Polski | 5 punktów straty do Górnika Zabrze |
Trudne lata 90. i początek XXI wieku
Po złotych latach przyszły trudniejsze czasy – lata 90. i początek XXI wieku to okres, kiedy klub zmagał się z problemami finansowymi, co wpłynęło na wyniki sportowe. Transformacja ustrojowa nie była łaskawa dla szczecińskiego klubu, który musiał nauczyć się funkcjonować w warunkach wolnorynkowych.
Początek nowego stulecia przyniósł jednak niespodziewany triumf. W sezonie 2000/01, gdy nowym właścicielem został Sabri Bekdas, klub wywalczył drugi w historii srebrny medal w lidze – więcej punktów w tabeli zgromadziła od Dumy Pomorza jedynie Wisła Kraków. Wisła zdobyła mistrzostwo kraju, mając 9 punktów przewagi nad Pogonią.
W efekcie Portowcy dostali szansę kolejnego występu w europejskich pucharach – w kwalifikacjach do Pucharu UEFA trafiła na Fylkir Reykjavik, ale po remisie 1:1 i porażce 1:2 na Islandii musieli pożegnać się z rozgrywkami.
Brazylijskie eksperymenty i upadek
W 2003 roku, pod wodzą biznesmena Antoniego Ptaka, klub przeszedł rewolucję, której celem było wprowadzenie do zespołu dużej liczby brazylijskich piłkarzy – Pogoń stała się wówczas jednym z nielicznych polskich klubów, gdzie obcokrajowcy stanowili większość. Mimo początkowych nadziei, projekt „brazylijskiej Pogoni” nie przyniósł oczekiwanych sukcesów sportowych, a klub zmagał się z problemami organizacyjnymi – eksperyment zakończył się, gdy Antoni Ptak zdecydował o wycofaniu się z finansowania.
W sezonie 2002/03 drużyna spadła z ligi, ale po roku przerwy do niej powróciła – sezon 2007/08, w związku ze zmianami właścicielskimi i zarejestrowaniem nowej spółki, Portowcy musieli rozpocząć od IV klasy rozgrywkowej.
Odbudowa i powrót do elity
6 sierpnia 2007 roku została zarejestrowana Pogoń Szczecin S.A., która powstała m.in. na bazie kibicowskiej Pogoni Szczecin Nowa, reprezentowanej przez Dariusza Adamczuka, a także Grzegorza Matlaka. Sezon 2007/08 Portowcy musieli rozpocząć od IV klasy rozgrywkowej – po dwóch latach grali już w I lidze.
W 2010 roku Pogoń Szczecin jako pierwszoligowy zespół doszedł do finału Pucharu Polski ulegając Jagielloni Białystok 0:1. W 2012 roku Pogoń pod wodzą trenera Ryszarda Tarasiewicza, po kilkuletniej przerwie, ponownie zameldowała się w rozgrywkach Ekstraklasy, w których występuje nieprzerwanie do dziś.
Od spadku do II ligi w 2001 roku do zdobycia Pucharu Polski w 2022 – Pogoń przeszła drogę od najniższego punktu w historii do największego triumfu.
Współczesność: stabilizacja w czołówce
W sezonie 2020/21 granatowo-bordowi po 20 latach przerwy powrócili na ligowe podium – los skojarzył szczecinian w II rundzie eliminacji Ligi Konferencji Europy z wicemistrzem Chorwacji, zespołem NK Osijek, ale na wyjeździe Portowcy ulegli rywalom 0-1, przez co musieli pożegnać się z rozgrywkami.
W sezonie 2021/22 Pogoń Szczecin ponownie uplasowała się w ligowej tabeli na miejscu trzecim – był to dla Portowców piąty medal mistrzostw Polski, a Duma Pomorza po raz pierwszy w swojej historii skończyła rozgrywki na ligowym podium sezon po sezonie.
Europejskie puchary w ostatnich latach
W 2022 roku zmagania rozpoczęliśmy już od I rundy eliminacji Ligi Konferencji Europy, w której trafiliśmy na najbardziej utytułowany islandzki zespół w historii, KR Reykjavik – pierwszy mecz w Szczecinie został rozegrany 7 lipca 2022 roku, a Duma Pomorza zwyciężyła go aż 4:1, co wystarczyło do wywalczenia pierwszego w historii w europejskich pucharach awansu do kolejnej rundy.
W II rundzie eliminacji Ligi Konferencji Europy sezonu 2023/24 drużyna trafiła na Linfield FC z Irlandii Północnej – na wyjeździe Portowcy pokonali rywali 5:2, a przy Twardowskiego 3:2 i awansowali do dalszej fazy rozgrywek, w niej czekał dwumecz z belgijskim KAA Gent – w Gandawie podopieczni trenera Jensa Gustafssona ulegli przeciwnikom 0:5, a w meczu rewanżowym przy Twardowskiego Portowcy zwyciężyli 2:1.
2 maja 2024 roku Portowcy po raz czwarty w historii zagrali w finale Pucharu Polski – finałowy mecz ponownie zakończył się niepowodzeniem, Pogoń przegrała na PGE Narodowym w Warszawie po dogrywce 1:2 z Wisłą Kraków.
Legendy i najlepsi strzelcy
Piłkarze Pogoni Szczecin trzykrotnie sięgali po koronę króla strzelców Ekstraklasy – w 1963 r. wywalczył ją Marian Kielec, który zdobył 18 bramek, w 1987 r. sięgnął po nią Marek Leśniak, który strzelił 24 gole, a ostatni tytuł króla strzelców w barwach Pogoni padł łupem Marcina Robaka, który w 2014 r. zanotował 22 trafienia.
Na trzecim miejscu w klasyfikacji najlepszych strzelców Pogoni jest Leszek Wolski zdobywając dla niej w latach 1971-1987 aż 115 bramek. Olgierd Moskalewicz zdobył 92 gole w trakcie trzech pobytów w klubie w okresie 1991-2010. Najwięcej występów w barwach Pogoni Szczecin ma pomocnik Mariusz Kuras (486 meczów w latach 1983-1995 oraz 1996-1999).
W latach 80. w barwach Pogoni grały takie legendy jak Zenon Kasztelan i Marian Kielec. Wśród współczesnych zawodników wyróżnia się Adam Buksa, wychowanek akademii Pogoni, który później trafił do MLS i reprezentacji Polski.
| Zawodnik | Lata w klubie | Osiągnięcie |
|---|---|---|
| Mariusz Kuras | 1983-1995, 1996-1999 | 486 meczów (rekord klubu) |
| Leszek Wolski | 1971-1987 | 115 bramek |
| Olgierd Moskalewicz | 1991-2010 | 92 bramki |
| Marian Kielec | Lata 60. | Król strzelców 1963 (18 bramek) |
| Marek Leśniak | Lata 80. | Król strzelców 1987 (24 bramki) |
| Marcin Robak | 2013-2015 | Król strzelców 2014 (22 bramki) |
Stadion i infrastruktura
Prace nad nowym stadionem zakończono we wrześniu 2022 roku – w meczu otwarcia nowego obiektu przy Twardowskiego, 1 października 2022 roku, Duma Pomorza pokonała 2:1 Lechię Gdańsk, a nowy dom Portowców może pomieścić 21 163 widzów. Obiekt nosi imię Floriana Krygiera, trenera który poprowadził Pogoń do pierwszego awansu do najwyższej klasy rozgrywkowej.
Pozycja w historii polskiej piłki
Pogoń Szczecin zajmuje wysokie, siódme miejsce, w tabeli wszech czasów Ekstraklasy – na najwyższym poziomie rozgrywkowym Portowcy rozegrali 48 sezonów i zdobyli 1500 punktów z bilansem bramek 1653 zdobyte i 1925 straconych (stan na początek sezonu 2020/21). To imponujący dorobek, który plasuje szczecinian wśród najbardziej utytułowanych klubów w historii polskiego futbolu.
Portowcy trzykrotnie dochodzili też do finału Pucharu Polski, jednak nigdy nie udało się im odnieść triumfu w tych rozgrywkach – w 1981 r. przegrali z Legią 0:1 (po dogrywce), w 1982 r. ponieśli porażkę 0:1 z Lechem Poznań.
Perspektywy i wyzwania
Pogoń Szczecin w ostatnich latach konsekwentnie buduje pozycję stabilnego zespołu czołówki Ekstraklasy. Regularne występy w górnej części tabeli, udział w europejskich pucharach i nowoczesna infrastruktura to solidne fundamenty pod dalszy rozwój. Największym wyzwaniem pozostaje konkurowanie z finansowo silniejszymi klubami jak Lech Poznań czy Legia Warszawa.
Model oparty na rozwoju młodzieży i mądrym skautingu wydaje się być kluczem do utrzymania wysokiej pozycji. Klub pokazał, że potrafi wychowywać utalentowanych piłkarzy i sprzedawać ich za znaczące kwoty, co pozwala utrzymać stabilność finansową. Największym niedosytem pozostaje brak trofeum – po pięciu finałach Pucharu Polski kibice wciąż czekają na pierwszy triumf w tym turnieju.
Historia Pogoni Szczecin to opowieść o wytrwałości i cierpliwości. Od założenia w 1948 roku, przez złote lata 80., kryzys i spadek do IV ligi, aż po współczesny powrót do czołówki – szczecinianie udowodnili, że konsekwentna praca i mądre zarządzanie potrafią przynieść efekty. Siedem dekad w polskim futbolu, dwa wicemistrzostwa, pięć medali i regularny udział w europejskich pucharach – to dorobek, który stawia Portowców w gronie najbardziej szanowanych klubów w Polsce.